Brede welvaart vraagt om nieuwe ruimte

Economische Vitaliteit als Randvoorwaarde voor de Leidse Woningbouwopgave

Leiden staat voor een enorme woningbouwopgave richting 2030 en 2040. Toch wordt er in de praktijk nog steeds opvallend vaak naar bestaande bedrijventerreinen gekeken als dé plek om woningen te bouwen. Die terreinen zouden “makkelijk te transformeren” zijn, en dus ligt de oplossing voor de woningnood volgens sommigen voor het oprapen. Maar daarmee gaat iets cruciaals mis.

In het publieke debat en in de politiek ligt het accent bijna volledig op de woningnood. Wat daarbij te vaak wordt vergeten, is dat een stad alleen kan bloeien wanneer er óók een gezonde, toekomstbestendige economie is. Een economie die banen biedt, ondernemers ruimte geeft en de brede welvaart ondersteunt waar Leiden trots op wil zijn. Bedrijventerreinen worden nog steeds weggezet als een makkelijke kaart die je kunt trekken om woningtekorten op te lossen.

Maar die “makkelijke optie” is misleidend — en gevaarlijk kort door de bocht.

Waarom? Omdat de gevolgen enorm zijn:

• Ruimteverlies voor bedrijven: Wanneer bedrijventerreinen verdwijnen, raken ondernemers de grond kwijt die zij nodig hebben om te groeien, te verduurzamen en te innoveren. Investeringen stagneren, functies verdwijnen en vitale sectoren — van logistiek tot bouw, techniek en stadsverzorgende diensten — worden uit de stad gedrukt.
• Verduurzaming komt in gevaar: Leiden wil in 2050 klimaatneutraal zijn. Daarvoor zijn serieuze stappen nodig in energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit — óók op bedrijventerreinen.
  Uit het regionale onderzoek De plek van Bedrijventerreinen in de Energietransitie blijkt dat juist bedrijventerreinen de grootste potentie hebben voor energie-opwekking, energiebesparing en clustering van duurzame systemen.
• Zonder ruimte stokt de energietransitie: Om bestaande bedrijventerreinen te verduurzamen — denk aan herstructurering, vergroening, energiehubs of circulaire clusters — is fysieke ruimte nodig. Bedrijven moeten tijdelijk of permanent kunnen worden verplaatst.
  Zonder extra bedrijfsruimte loopt de verduurzaming vast, en daarmee de hele regionale energietransitie.
• Verduurzaming versterkt de economie: Een toekomstbestendig, energie‑efficiënt bedrijventerrein levert een sterker ondernemersklimaat op, minder uitstoot, ruimte voor duurzame productie én nieuwe werkgelegenheid.
• Regionale afspraken verplichten compensatie: In de Regionale Bedrijventerreinenstrategie is vastgelegd dat iedere vierkante meter bedrijfsruimte die verloren gaat, moet worden gecompenseerd — eerst binnen de eigen gemeente, anders elders in de regio. We kunnen dus niet zomaar terreinen wegstrepen.
• Verdichting alleen is niet genoeg: Ja, bedrijventerreinen kunnen efficiënter worden ingericht. Maar alle onderzoeken laten zien dat dit slechts beperkte ruimtewinst oplevert — lang niet genoeg om de totale ruimtevraag op te vangen.

De conclusie is helder:

Leiden kan haar klimaat-, energie- én economische doelen alleen halen als bedrijventerreinen kunnen meegroeien, moderniseren én verduurzamen.
Daarvoor zijn drie dingen essentieel:

1. Ruimte – om onze economie gezond te houden en onze energietransitie mogelijk te maken.
2. Regie – zodat keuzes niet worden gemaakt op basis van korte termijn reflexen, maar op basis van lange termijn visie.
3. Samenwerking – tussen gemeente, ondernemers, bewoners en de regio.

En vooral: we mogen mogelijke locaties niet te vroeg uitsluiten.
Het te snel dichtzetten van opties ondermijnt de toekomst van de stad — zowel voor bewoners als voor bedrijven.